Kantor

Większość Polaków zna zapewne Tadeusza Kantora głównie za sprawą jego twórczości teatralnej, a przede wszystkim z pokazywanej na całym świecie *Umarłej klasy. *Dzięki fantastycznej książce prof. Krzysztofa Pleśniarowicza czytelnicy mają szansę poznać Kantora: artystę — malarza, jego sztukę informel, Kantora — twórcę ambalażu, jego happeningi (np. Koncert morski) i jeszcze pełniej jego działalność teatralną: teatr konspiracyjny (Balladyna, czy Powrót Odysa), teatr ubogi, zerowy, teatr miłości i śmierci (Umarła klasa, Wielopole, Wielopole, Niech szczezną artyści, Nigdy tu już nie powrócę, czy niedokończony spektakl Dziś są moje urodziny); artystę nazywanego przez wielu kabotynem, czy megalomanem, człowieka który chciał trafić do światowego muzeum. I wreszcie Tadeusza Kantora — wielki talent, który przez lata doceniany był nie w swoim kraju, a wszędzie poza nim!

O Kantorze, w książce prof. Pleśniarowicza, mówią jego przyjaciele, jego pierwsza żona, Ewa Jurkiewicz oraz druga żona i jednocześnie wieloletnia partnerka artystyczna, Maria Stangret, jego współpracownicy, zagraniczni kuratorzy i kolekcjonerzy sztuki, ówcześni recenzenci. Z ich wspomnień, listów i przytoczonych wypowiedzi, a także słów samego Kantora oraz komentarzy autora książki, skonstruowana została obszerna, wielowymiarowa, pełna odniesień, biografia artysty. Począwszy od jego urodzin na chwilę po I Wojnie Światowej, wielopolskiego dzieciństwa w atmosferze kulturowej symbiozy Żydów i katolików, poprzez inspiracje Malczewskim, Wyspiańskim, Witkacym, Mattem, jego pierwszą podróż do Francji, pracę w charakterze dekoratora, scenografa w krakowskich teatrach, współpracę z Fryczem, Pronaszką, otwarcie galerii Krzysztofory, wystawy jego prac w galeriach na całym świecie, aż po teatr Cricot 2 i jego międzynarodowe osiągnięcia, nieustające, światowe tournée. Historia uzupełniona o obszerny portret kantorowskiej metody pracy z aktorami, o opis tak charakterystycznego dla teatru Kantora świata najniższej rangi, złożonego z kliszy pamięci, *pustego pokoju pamięci, *czy umieszczanych w jego spektaklach przedmiotach biednych, banalnych, *poza światem znakowej kultury, poza światem ludzkiego doświadczania. Ubrań, parasoli, toreb, krzeseł [które] podniszczał, przerabiał, by podkreślić ich biedność, niską rangę, śmietnikowy rodowód (popełniając świadome, estetyczne mistyfikacje). *

Biografia skupia się na artystycznych dokonaniach Kantora, przebiegu jego twórczego rozwoju (malarskiego, teatralnego), analizie kształtowania jego artystycznej tożsamości bez posługiwania się licznymi szczegółami z życia prywatnego artysty i popadania w subiektywne oceny. Uzupełniona jest 48 zdjęciami, które przedstawiają prace malarskie Kantora, jego ambalaże, grafiki, przedmioty biedne, fotografie ze spektakli, happeningów, a także te z podróży i prywatnych wyjazdów. 

Profesor Krzysztof Pleśniarowicz, teoretyk, historyk teatru i performansu, były dyrektor Cricoteki, autor, współautor i redaktor licznych publikacji na temat Kantora, swoją książką, oddał niejako hołd wielkiemu awangardziście! Kantorowi — jednemu z najważniejszych artystów XX wieku, malarzowi, grafikowi, wizjonerowi i twórcy teatralnemu, założycielowi teatru Cricot 2, którego życie i twórczość przebiegała równolegle z największymi i wstrząsającymi wydarzeniami minionej epoki: I i II Wojna Światowa, stalinizm, stan wojenny, marzec ‘68 i wreszcie upadek komunizmu w ‘89 w Polsce.

Gorąco polecam nie tylko teatromanom! 

 

Dziękuję Wydawnictwu Wielka Litera za udostępnienie książki do recenzji.